Dynamic No Break

De belangenbehartiger voor de zakelijke energiegebruikers in Nederland trekt aan de bel na een bijeenkomst van wanhopige Twentse ondernemers. "Er is helemaal geen sprake van achterstallig onderhoud", reageert topman Han Fennema van netbeheerder Enexis.

Brinks (125 fte, €19,5 miljoen omzet) is een leverancier van ventielblokken die in de auto-industrie gebruikt worden voor onder andere de hydrauliek. Directeur Ton de Bruine, die zijn producten tot op de micrometer (1/1000e millimeter) nauwkeurig moet afleveren aan Mercedes en John Deere, kan na een stroomstoring, zoals toen een jaar geleden een transformatorhuisje ontplofte, niets anders dan de hele serie producten weggooien. Gemiddeld kost hem dat €10.000 tot €15.000 per incident. Goed verzekeren is een utopie, de regionale netbeheerders van het middenspanningsnet (zoals Enexis, Liander, Stedin) zijn evenmin bij wet aansprakelijk.

De Bruine: "Als de spanning naar 80% van het normale peil zakt, overleven mijn machines dat nog wel, maar bij minder schakelen ze af." De fabriek van De Bruine staat al sinds 1964 op dezelfde locatie. De Bruine constateert echter vanaf 2008 een schrikbarende stijging van spanningsdips.

Datzelfde ziet Jan Lammers, directeur van Cylpro Automotive Products (omzet 4,5 miljoen) uit Hengelo. Hij nam maatregelen om bij langdurige stroomuitval met een noodgenerator de productie te kunnen hervatten. De schade aan zijn hightech gereedschap door uitval blijft echter aanzienlijk, evenals de werkachterstand. Beide mannen hebben een fabriek die 24 uur per dag, 7 dagen in de week moet draaien om zich de concurrentie van het lijf te houden.

Deze voorbeelden staan niet op zichzelf, treurt Hans Grünfeld van de VEMW. Hij ziet steeds vaker dat industriëlen met gevoelige apparatuur gedupeerd worden door stroomuitval. Vooral in de regio Twente. Twee weken geleden kwamen 15 bezorgde ondernemers bij elkaar. VEMW richt zijn pijlen op de regionale beheerders van het stroomnet. Zij zijn de schakel tussen het hoogspanningsnetwerk van TenneT, de huishoudens en industrie.

Momenteel oordeelt de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) over het functioneren van de netbeheerders. De grootste netbeheerder, tevens eigenaar van het net in Twente, is Enexis. "Ouderdom zegt in het algemeen niets over het functioneren van een kabel", aldus topman Fennema. "Storingen komen voor, maar kunnen allerlei oorzaken hebben, vooral graafwerk. Als daarbij een kabel kapotgaat, vergoedt de verzekering van de aannemer." Ook verwijst de topman naar het Limburgse dorp Reuver, waar lasapparatuur van één fabriek het stroomnet deed kraken. De Amerikaanse chemiereus PPG, gelegen naast de AveBe fabriek in Kolham, Groningen, had eveneens last van stroomstoringen. De storingen in het net van PPG zijn veroorzaakt door buurman AveBe of door de eigen PPG-installatie. "Die proberen we nu samen met de klant te verhelpen."

Gouden kabels

Lammers en De Bruine zeggen dat de groeiende hoeveelheid elektronica hun fabrieken kwetsbaar maakt, maar ontkennen steeds hogere eisen te stellen, zoals in Reuver of bij PPG. Fennema erkent wel dat er een omslag in het netbeheer is geweest: "We stoppen niet langer gouden kabels in de grond, zoals tot in de jaren 90. De NMa vraagt ons efficiëntie. Kabels moeten een langere levensduur hebben." Ook raken netten steeds voller.

De NMa heeft onlangs de toegestane tarieven voor het regionale elektriciteits- en gastransport met 8% verhoogd om stijgende kosten voor investeringen te dekken. VEMW heeft grote twijfels over de noodzaak daarvan. Grünfeld: "Wanneer er nu onvoldoende middelen zijn om verantwoord te kunnen investeren, dan roept dat de vraag op of er in het verleden niet ook te wéinig is geïnvesteerd, en te veel als dividend is uitgekeerd aan de aandeelhouders van de netbeheerders (regionale overheden, red.)." Fennema betwist dit. Wel geeft hij aan de komende jaren de portemonnee te moeten trekken voor onderhoud.

Eerdere onderzoeken toonden dat netbeheerders overwinst maakten. Grünfeld eist dan ook dat ze verantwoording over het beheer van en herinvesteren in hun net in het jaarverslag openbaar maken. "Dat gebeurt nu onvoldoende."

Enexis vindt dat de kwaliteitsbewaking van het Nederlandse net binnen Europa op een hoog peil staat.